Normen
Welke norm geldt voor uw werk, en wat moet u kunnen aantonen? Per norm leest u hier het antwoord op twee vragen: geldt hij voor mij, en zo ja, wat vraagt hij van mijn lassers, mijn procedures en mijn dossier?
Normen zijn er niet om u bezig te houden. Ze bestaan omdat een las die na oplevering onder verf, isolatie of grond verdwijnt, toch moet houden — en omdat uw klant dat wil kunnen nagaan zonder uw werkplaats binnen te lopen. Elke norm hieronder komt neer op hetzelfde: laat zien dat de juiste mensen, met de juiste procedures, onder de juiste controle hebben gewerkt.
Een norm is een afspraak over wat goed is: hoe een las wordt voorbereid, gemaakt en gecontroleerd, wie dat mag doen en wat daarvan wordt vastgelegd. Sommige normen worden door de wet aangewezen. Wie dragende staalconstructies als bouwproduct levert, moet van de Europese bouwproductenverordening CE markeren, en dat loopt via EN 1090; lassen aan drukapparatuur valt onder de Europese richtlijn drukapparatuur (PED), een wet die eisen stelt aan lasmethoden en lassers. Andere normen zijn een afspraak tussen u en uw klant: een opdrachtgever die om ISO 3834 vraagt, wil zeker weten dat uw laswerk aantoonbaar onder controle is, zonder elke las zelf te hoeven keuren. En soms komt de vraag niet van de klant maar van een verzekeraar, een klassebureau of het toezicht op een bouwproject.
Wat een norm van u vraagt, komt vrijwel altijd neer op vier dingen: een lasmethodebeschrijving per las waarvan bewezen is dat zij goede lassen oplevert (de lasprocedure), lassers die aantoonbaar die las mogen maken (de lasserskwalificatie), iemand die over het laswerk beslist en toezicht houdt (de lascoördinator), en een dossier waarin dat allemaal terug te vinden is. Het verschil tussen de normen zit in hoe zwaar die eisen wegen en wie ze controleert: u zelf, uw klant, of een onafhankelijke instelling.
Welke norm hoort bij uw situatie
- U maakt dragende staal- of aluminiumconstructies voor gebouwen of infra en moet CE markeren
EN 1090
- U bouwt of last aan drukvaten, leidingwerk, ketels of warmtewisselaars
PED
- Uw klant vraagt om aantoonbare laskwaliteit, of u wilt er zelf grip op
ISO 3834
- U moet een lascoördinator aanwijzen, of iemand vraagt welk niveau die moet hebben
ISO 14731
- U heeft ISO 9001 en vraagt zich af of het lassen daarmee gedekt iskort antwoord: niet volledig
ISO 9001
- U wilt weten wat CE-markering voor uw product betekent en wie eigenlijk de fabrikant is
CE-markering
Ook ISO 17660 en ASME
Twee normen zonder eigen pagina, die wij wel bedienen. ISO 17660 geldt voor het lassen van wapening aan staal — ankerplaten en instortvoorzieningen voor beton- en prefabbouw — en komt op het bord van het EN 1090-bedrijf dat zulk werk maakt; de norm heeft een eigen kwalificatie van lassers en lasmethoden, en u leest erover op de pagina over EN 1090. ASME Section IX is de Amerikaanse code voor het kwalificeren van lasmethoden en lassers; hij komt aan de orde bij drukapparatuur voor buiten de EU of wanneer een opdrachtgever ASME voorschrijft, en vervangt binnen de EU de PED niet. Wij begeleiden het lassen en kwalificeren onder ASME-eisen; meer daarover op de pagina over de PED.
EN 1090
Dragende constructies met CE-markering
NormenISO 3834
Aantoonbare laskwaliteit
NormenPED — drukapparatuur
Lassen aan drukapparatuur
NormenISO 9001 en lassen
Uw kwaliteitssysteem en het lassen
NormenCE-markering
Wie is de fabrikant?
NormenISO 14731 — lascoördinatie
Wat een lascoördinator moet kunnen
Normen per toepassing
Niet elke vraag begint bij een normnummer; de meeste beginnen bij wat u maakt. Voor drie toepassingen die in Noord-Nederland veel voorkomen staat daarom apart uitgewerkt welke regels er gelden en wat die van uw lassen vragen: machinebouw, waar de machineregels gelden en niet de bouwregels — en waar de Machineverordening in januari 2027 de richtlijn vervangt; scheeps- en jachtbouw, waar het klassebureau bepaalt wat geldt en aluminium zijn eigen eisen stelt; en offshore en windenergie, waar vermoeiing de laskwaliteit bepaalt en de documentatie volledig moet zijn.
Gelaste frames en machines onder CE
Gelaste frames en machines vallen meestal onder de machineregels — en die veranderen op 20 januari 2027. Lassen staat er niet in, maar u moet wel kunnen aantonen dat uw lassen deugen.
Scheeps- en jachtbouwLassen onder klasse, ook in aluminium
Lassen onder klasse: de surveyor beoordeelt aan de hand van de regels van het klassebureau, niet alleen aan de hand van de norm. En in aluminium gelden andere regels voor procedures, lassers en toezicht dan in staal.
Offshore & windenergieZware constructies onder vermoeiing
Fundaties, torens en offshoreconstructies staan hun hele leven onder wisselende belasting. Daarom zijn de eisen aan laswerk en documentatie hier hoog.
Wat wij hiermee doen
Drie dingen. Bepalen welke norm, welk niveau en welke klasse op uw werk van toepassing zijn — niet zwaarder dan nodig, want elke klasse hoger kost geld. Inrichten wat daarvoor nodig is, op de schaal van uw werkplaats. En het daarna bijhouden, zodat de volgende audit geen piekmoment is. Weet u niet waar u staat, dan begint het met een nulmeting: één bezoek aan uw werkplaats en een rapport met bevindingen en prioriteiten.
