Dragende constructies met CE-markering

EN 1090

Wie dragende staal- of aluminiumonderdelen voor gebouwen en infra als bouwproduct op de markt brengt, moet ze in de regel CE-markeren. Dat kan alleen met een gecertificeerde fabrieksproductiecontrole volgens EN 1090.

Stalen vakwerkspanten van een hal in aanbouw, met de knooppunten waar de staven samenkomen.
Geldt voor
Dragende staal- en aluminiumonderdelen, als product geleverd
Klasse
Vier uitvoeringsklassen; de ontwerper legt de klasse vast
Certificaat
Fabrieksproductiecontrole, door een aangemelde instantie
Instap
Nulmeting laskwaliteit; EN 1090 Compact voor het kleine bedrijf

Geldt EN 1090 voor u?

Ja, als u constructieve staal- of aluminiumonderdelen maakt die in een gebouw of een infrastructureel werk dragend zijn en die u als product levert. Of het nu een hal, een brug of een sluis is: dragend en als product geleverd, dan valt het eronder, tenzij voor dat product een eigen productnorm bestaat. Dat geldt voor de staalbouwer die een hal neerzet, maar ook voor de constructiewerkplaats die een bordes of een trap levert. Een balkonhek valt eronder als het een dragende functie in het bouwwerk heeft; een hek dat alleen tegen vallen beschermt, is niet vanzelf een dragend bouwproduct — laat dat per product beoordelen. Houd daarbij twee dingen uit elkaar. De CE-markering en de prestatieverklaring horen bij EN 1090-1 en gelden voor onderdelen die u als bouwproduct in de handel brengt. Onderdelen zonder dragende functie vallen daarbuiten, en de wet kent enkele beperkte uitzonderingen op de prestatieverklaring, bijvoorbeeld voor een op maat gemaakt product dat de fabrikant zelf in één bepaald bouwwerk aanbrengt. De technische eisen aan het maken zijn iets anders: EN 1090-2 voor staal en EN 1090-3 voor aluminium gelden ook voor werk op de bouwplaats en voor werk zonder CE-markering, zodra het ontwerp, het contract of de bouwregels ernaar verwijzen. Geen CE-markering betekent dus niet dat de norm niet geldt. Die grens ligt in de praktijk minder scherp dan de tekening suggereert. Twijfelt u, zoek het dan uit vóór de offerte en niet erna: de klant vraagt het certificaat steeds vaker al bij de aanbesteding.

Uitvoeringsklassen: de knop waar alles aan hangt

De norm deelt het werk in vier uitvoeringsklassen in. Welke klasse geldt, bepaalt de ontwerper of opdrachtgever op basis van de gevolgen van falen, het soort belasting en de manier van uitvoeren; sinds de laatste herziening staat die keuze niet meer in EN 1090-2 zelf maar in de ontwerpnorm, Eurocode 3, en vraagt EN 1090-2 alleen dat de uitvoeringsspecificatie de klasse noemt. Die klasse bepaalt vervolgens vrijwel alles: welk niveau uw lascoördinator moet hebben, hoeveel er gekeurd wordt, welke eisen aan lasprocedures en lassers gelden en hoe zwaar het dossier is. Een klasse te hoog kiezen kost structureel geld; een klasse te laag betekent dat u niet levert wat op de tekening staat. Vraag de klasse dus op en leg vast wie hem heeft bepaald.

Wat de norm van u vraagt

  • Fabrieksproductiecontrole — een beschreven en werkend systeem, gecertificeerd door een aangemelde instantie en periodiek door haar bewaakt.
  • Lascoördinatie — een aangewezen lascoördinator met een kennisniveau dat past bij klasse, materiaal en dikte.
  • Kwalificaties — lasprocedures en lassers gekwalificeerd, en werkend binnen het geldigheidsgebied van die kwalificatie.
  • Wapening aan staal — last u betonstaal aan constructiestaal, zoals ankerplaten en instortvoorzieningen voor beton- en prefabbouw, dan verwijst EN 1090-2 daarvoor naar ISO 17660, met een eigen kwalificatie van lassers en lasmethoden naast de gewone.
  • Materiaal — certificaten en traceerbaarheid passend bij de klasse, vanaf binnenkomst tot in de constructie.
  • Keuring — visuele controle altijd; aanvullend onderzoek afhankelijk van de klasse, door mensen die weten waar ze naar kijken.
  • Dossier — per constructie sluitend van materiaalcertificaat tot laatste keuring, met een prestatieverklaring en de CE-markering als sluitstuk.

Waar het in de praktijk misgaat

Het dossier wordt opgebouwd als het product al klaar is. Lassers werken buiten het geldigheidsgebied van hun kwalificatie — ander materiaal, andere dikte, andere positie — zonder dat iemand het merkt. De lascoördinator staat op papier maar is in werkelijkheid de drukste man van de werkplaats. Materiaal komt zonder certificaat binnen en gaat de werkplaats in voordat iemand het heeft nagekeken. En de klasse is nooit expliciet vastgesteld, zodat bij de audit blijkt dat er verschil van inzicht is over wat er geleverd had moeten worden.

Hand in werkhandschoen houdt een lasmeetmal tegen een hoeklas om de maat van de las te controleren.

Zo helpen wij

Wij bepalen met u welke klasse en welke eisen op uw werk van toepassing zijn, richten de fabrieksproductiecontrole in op de schaal van uw werkplaats, organiseren de kwalificaties van procedures en lassers — ook langs de route van ISO 17660 voor wapening aan staal — en vullen zo nodig de lascoördinatie in. Wilt u eerst weten waar u staat: de nulmeting laskwaliteit brengt dat in kaart, met één bezoek aan uw werkplaats en een rapport met bevindingen en prioriteiten. Wilt u het hele traject: bedrijfscertificering, van nulmeting tot en met de audit. Bent u een klein staalbouwbedrijf dat in EXC2 met staal werkt: EN 1090 Compact, met een handboek dat wij voor uw bedrijf invullen, een dagdeel op de werkvloer en een proefaudit, voor een vaste prijs.

Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Wat klanten ons vóór de start vragen

Geldt EN 1090 ook voor een enkele trap of een hek?

Ja, als het onderdeel dragend is en u het als bouwproduct levert: een bordes, een trap, een dragend balkonhek. De norm maakt geen onderscheid naar grootte. Onderdelen zonder dragende functie en producten met een eigen productnorm krijgen geen CE-markering op grond van EN 1090. Voor werk dat u op de bouwplaats maakt, is een prestatieverklaring met CE-markering in de regel niet nodig, maar de technische eisen van EN 1090-2 gelden daar wel als het ontwerp of het contract ernaar verwijst. Een hek dat alleen tegen vallen beschermt, laat u per product beoordelen: die grens is in de praktijk niet altijd scherp.

Welke uitvoeringsklasse hebben wij nodig?

Dat bepaalt de ontwerper of opdrachtgever, niet u: op basis van de gevolgen van falen, het soort belasting en de manier van uitvoeren. Vraag de klasse bij elke opdracht op en leg vast wie hem heeft bepaald. Staat er geen klasse op de tekening, dan ontbreekt er iets: sinds de laatste herziening vraagt EN 1090-2 dat de uitvoeringsspecificatie de klasse noemt, en de keuze volgt uit de ontwerpnorm, Eurocode 3. In de praktijk wordt dan EXC2 aangehouden, zoals de oude norm voorschreef, maar reken daar niet op: laat de klasse vastleggen vóór u begint.

Hoe lang duurt het om gecertificeerd te worden?

Dat hangt af van wat er al ligt: van enkele weken als de basis op orde is tot een half jaar of langer als u vanaf nul begint. De nulmeting laskwaliteit geeft daar antwoord op. Het certificaat geeft een aangemelde instantie af; wij bereiden u voor op de audit en lopen vooraf na wat er nog ontbreekt.

Weten waar u staat?

Stel uw vraag