Wanneer is een lascoördinator verplicht, en op welk niveau?
Zodra u onder EN 1090 of ISO 3834 levert, moet iemand het laswerk aantoonbaar aansturen. Welk niveau die persoon nodig heeft, hangt af van wat u maakt.
Een lascoördinator (in het Engels welding coordinator; de normen spreken van lascoördinatiepersoneel) is de persoon die in het bedrijf verantwoordelijk is voor het lastechnische deel van het werk: dat de juiste lasmethodebeschrijving bij de juiste naad ligt, dat de lasser die naad mag maken, dat materiaal en toevoegmateriaal kloppen, en dat er gecontroleerd wordt wat gecontroleerd moet worden. In veel kleine bedrijven doet de eigenaar of de voorman dat al, zonder de titel. De vraag is niet óf iemand het doet, maar of u het kunt aantonen en of die persoon genoeg kennis heeft voor het werk dat u maakt.
Wanneer het verplicht is
De verplichting komt niet uit een wet, maar uit de norm waaronder u levert. En die norm komt uit uw contract of uit de CE-markering van uw product. Twee normen komen in de metaal het meest voor: EN 1090-2 voor staalconstructies en ISO 3834 voor de kwaliteit van het lasproces zelf.
Voor de uitvoeringsklassen EXC2, EXC3 en EXC4 moet de lascoördinatie tijdens de uitvoering worden verzorgd door lascoördinatiepersoneel in de zin van ISO 14731. Voor EXC1 stelt de norm die eis niet.1
De fabrikant moet beschikken over geschikt lascoördinatiepersoneel met de verantwoordelijkheden en taken uit ISO 14731; ISO 3834-4 stelt die eis niet.2
Werkt u onder een andere productnorm, bijvoorbeeld voor drukapparatuur, railvoertuigen of scheepsbouw onder een klassebureau, dan staat de eis daar, meestal via een verwijzing naar ISO 3834 of via een eigen regeling van de opdrachtgever. Vraag het na vóór u de order aanneemt; achteraf regelen is altijd duurder.
Welk niveau
ISO 14731 kent drie niveaus van technische kennis: basis, specifiek en uitgebreid. Op de werkvloer hoort u vaker de diploma's die daarbij horen: International Welding Specialist (IWS), International Welding Technologist (IWT) en International Welding Engineer (IWE), de internationale laskaderopleidingen in drie niveaus. Welk niveau u nodig heeft, hangt af van drie dingen: de uitvoeringsklasse, de staalsoort en de materiaaldikte.
Naast die drie bestaat er een kortere route, speciaal voor staalconstructies onder EN 1090-2: European Welding Coordination Personnel (EWCP), in twee niveaus. EWCP-B (basis; vroeger RWC-B genoemd) is bedoeld voor het basisniveau uit de tabel van EN 1090-2: werk in EXC2 in gangbaar constructiestaal tot en met S355 en met beperkte dikte. EWCP-S (specifiek; vroeger RWC-S) gaat één niveau hoger. Beide zijn Europese diploma's van de EWF en worden in Nederland veel gebruikt, omdat de opleiding korter is dan die voor IWS of IWT. Zij zijn opgezet voor EN 1090-2; of zij ook buiten staalconstructies volstaan, bijvoorbeeld bij drukapparatuur, hangt af van de norm en van uw opdrachtgever.
Deze richtlijn beschrijft de opleiding en het examen voor lascoördinatiepersoneel onder EN 1090-2 op de niveaus EWCP-1090-2-B en EWCP-1090-2-S; in Nederland loopt de certificering via het Nederlands Instituut voor Lastechniek (NIL).3
De norm onderscheidt lascoördinatiepersoneel met uitgebreide, specifieke en basiskennis en laat de fabrikant vaststellen welk niveau bij zijn werk past; de IIW-diploma's IWE, IWT en IWS worden genoemd als één manier om die kennis aan te tonen, niet als de enige.4
Het vereiste kennisniveau van de lascoördinator volgt uit de uitvoeringsklasse, de staalsoort en de materiaaldikte; grofweg volstaat voor EXC2 bij gangbaar constructiestaal en beperkte dikte basis- tot specifieke kennis, en vragen EXC3 en EXC4 specifieke tot uitgebreide kennis. De precieze grenzen staan in de tabellen.5
Let op het verschil tussen een diploma en de rol. Een IWE-diploma maakt iemand nog geen lascoördinator; dat wordt hij pas als het bedrijf hem die taken en bevoegdheden schriftelijk toewijst. Andersom kan iemand zonder diploma de rol dragen als hij zijn kennis op een andere manier aantoont. Dat mag, maar het is bij een audit lastiger uit te leggen.
Wat de rol in de praktijk inhoudt
- Vooraf. Tekening en eisen doornemen, lasmethodes en kwalificaties toewijzen, vaststellen wat er gecontroleerd wordt.
- Tijdens. Meekijken op de vloer, afwijkingen beoordelen, vragen van lassers en werkvoorbereiding beantwoorden voordat er gegokt wordt.
- Achteraf. Keuringsresultaten beoordelen, het lasdossier compleet maken, verlopende kwalificaties op tijd signaleren.
De rol hoeft niet door een eigen medewerker gedragen te worden. Een externe lascoördinator kan, zolang bedrijf en coördinator de taken en bevoegdheden schriftelijk hebben vastgelegd en het bedrijf zelf verantwoordelijk blijft voor wat er de deur uitgaat.
Het toewijzen van lascoördinatietaken aan een persoon buiten de eigen organisatie is toegestaan, mits de verantwoordelijkheden schriftelijk zijn vastgelegd en de fabrikant de eindverantwoordelijkheid houdt.6
Hoe dat er bij ons uitziet, leest u bij de dienstlijn lascoördinatie: vaste tijd per maand in een abonnement, of een lascoördinator op afroep voor het moment dat u er een nodig heeft.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

