Hoe kies ik het juiste toevoegmateriaal?
Toevoegmateriaal past bij het basismateriaal, bij de sterkte en taaiheid die het werk vraagt en bij de omstandigheden. De WPS kiest, niet het magazijn.
Toevoegmateriaal (ook lastoevoegmateriaal genoemd) is het materiaal dat bij het lassen wordt toegevoegd: massieve of gevulde draad, beklede elektroden en staven. In veel werkplaatsen bepaalt de voorraad wat er in de machine zit: de draad die er is. Meestal gaat dat goed, omdat gangbaar constructiestaal veel vergeeft. Het gaat mis bij hogere sterktes, lage temperaturen, roestvast staal en corrosie, en dan pas bij de keuring of in bedrijf.
Vier vragen
- Welk basismateriaal? Het toevoegmateriaal moet erbij passen in samenstelling en sterkte. Voor gangbaar constructiestaal een ongelegeerde draad of elektrode; voor fijnkorrelig staal met hoge sterkte een toevoegmateriaal met ten minste die sterkte, of bewust iets lager als de constructeur dat toestaat; voor roestvast staal een bijpassende legering, en voor duplex een duplexdraad, geen gewone austenitische.
- Welke sterkte en taaiheid? Een eis aan de kerfslagwaarde bij min twintig of min veertig graden bepaalt de klasse van het toevoegmateriaal. De classificatie op de verpakking zegt precies wat het materiaal belooft: vloeigrens, taaiheid, gas, samenstelling.
- Welk proces en welke positie? Rutiel gevulde draad voor positielassen, metaalgevulde draad voor productiviteit onder de hand, basische elektroden en basische draad voor taaiheid en weinig waterstof.
- Welke omstandigheden? Hardbaar staal vraagt waterstofarm materiaal en droge opslag; buiten werken vraagt soms zelfbeschermende draad; koud werk vraagt taaiheid.
Toevoegmaterialen worden geclassificeerd per productgroep: massieve draad voor ongelegeerd en fijnkorrelig staal in ISO 14341, beklede elektroden in ISO 2560, gevulde draad in ISO 17632, draad en staven voor roestvast staal in ISO 14343; de classificatie noemt onder meer de vloeigrens, de kerfslagtemperatuur, het beschermgas en de samenstelling. In een aanduiding zoals G 42 4 M21 3Si1 staat 42 voor een vloeigrens van ten minste 420 N/mm² en 4 voor een kerfslagwaarde van ten minste 47 J bij min 40 graden.1
Wat de WPS ermee doet
De keuze is een essentiële variabele: van merk wisselen mag vaak, van type of classificatie wisselen niet zonder toetsing. Zet op de WPS de classificatie en koppel de inkoop eraan: een vervanger moet dezelfde classificatie dragen, met het certificaat van de fabrikant erbij. Gelden er kerfslagwaarde-eisen bij temperaturen onder −20 °C, zet er dan ook merk en type bij: voor beklede elektroden, gevulde draad en onderpoederlassen is de kwalificatie dan gebonden aan het merk uit de proef, en vraagt een ander merk een aanvullende proef.
Het toevoegmateriaal is in de lasmethodekwalificatie een essentiële variabele op classificatie en type; een wisseling van fabrikant binnen dezelfde classificatie is toegestaan, behalve bij kerfslagwaarde-eisen onder −20 °C voor beklede elektroden, gevulde draad en onderpoederlassen, waar het merk uit de proef bindt tenzij een aanvullend proefstuk wordt gelast; onder EN 1090-2 voldoen toevoegmaterialen aan de betreffende productnormen en worden zij, afhankelijk van de uitvoeringsklasse, met een keuringsdocument geleverd.2
Veelgemaakte fouten
- Een zwakker toevoegmateriaal op sterk staal zonder dat de constructeur het weet.
- De kerfslagwaarde vergeten: een draad zonder kerfslageis op werk dat bij min twintig graden moet presteren.
- Eén roestvaste draad op alles wat blinkt: duplex gelast met een gewone austenitische draad verliest sterkte en corrosiebestendigheid.
- Vochtige of verkeerd opgeslagen basische elektroden: waterstof, en dus scheuren.
- Van merk wisselen en de WPS niet aanpassen, of het certificaat niet opvragen.
- Gas en draad niet op elkaar afgestemd: een draad geclassificeerd met menggas, gelast onder puur kooldioxide, geeft andere eigenschappen.
Zo regelt u het
- Per staalsoort en toepassing één vastgelegde keuze in de WPS: classificatie, gas, diameter.
- Inkoop koopt op classificatie en vraagt het certificaat mee.
- Opslag droog en gescheiden, met datum; basische elektroden in de oven.
- Bij een nieuwe klant of een nieuw materiaal: eerst de keuze, dan de proef, dan de bestelling.
Wij leggen de keuze per WPS vast en toetsen bij een wissel van apparatuur of leverancier of de classificatie nog klopt. Zie de dienstpagina's lasmethodebeschrijving en apparatuurkeuze en invoering.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasproces verbeteren
Waar tijd, materiaal en kwaliteit weglekken — van scan tot ingevoerde verbetering
