Machinerichtlijn en Machineverordening: wat verandert er in 2027 voor uw laswerk?
De Machinerichtlijn zegt waaraan een machine moet voldoen voordat zij CE-markering krijgt. Op 20 januari 2027 neemt de Machineverordening die rol over.
Voor wie frames, hijsmiddelen of onderdelen van machines last, blijft de kern gelijk; de vorm en een paar eisen veranderen. Bouwt u machines, of levert u gelaste frames en samenstellen aan een machinebouwer, dan krijgt u vragen over CE, over een technisch dossier en soms over EN 1090. Dit artikel legt uit wat de richtlijn en de verordening zijn, wat er in 2027 verandert en waar uw laswerk in dat verhaal zit.
Wat de Machinerichtlijn en de Machineverordening zijn
De Machinerichtlijn (Richtlijn 2006/42/EG; in het Engels Machinery Directive, afgekort MD) is de Europese regel die de essentiële gezondheids- en veiligheidseisen stelt aan het ontwerp en de bouw van machines, en die bepaalt hoe een fabrikant aantoont dat zijn machine daaraan voldoet voordat hij haar met CE-markering in de handel brengt of in gebruik neemt. De Machineverordening (Verordening (EU) 2023/1230; in het Engels Machinery Regulation, afgekort MR) is haar opvolger: dezelfde kern, maar als verordening rechtstreeks geldend in elke lidstaat, met nieuwe eisen voor digitale gebruiksaanwijzingen, software, cyberbeveiliging en voor machines die na levering ingrijpend worden gewijzigd.
Een machine is in beide teksten een samenstel van onderling verbonden delen waarvan er ten minste één beweegt, met een aandrijving die niet rechtstreeks op spierkracht werkt. Eén uitzondering: een hijs- of hefwerktuig dat alleen met de hand wordt aangedreven, zoals een handtakel, is ook een machine. Een gelast frame op zichzelf is geen machine, en ook niet vanzelf een niet voltooide machine. Een niet voltooide machine is een samenstel dat nog geen machine is omdat het op zichzelf zijn toepassing niet kan vervullen, en dat alleen bedoeld is om tot een machine te worden samengebouwd; denk aan een aandrijfeenheid. Een kaal frame zonder bewegende delen is in de regel een onderdeel, ook als het voor een machine is bestemd. Of uw samenstel meer is dan een onderdeel, hangt af van de wettelijke definitie en van wat u er werkelijk in bouwt, niet van de bestemming alleen. Dat onderscheid bepaalt wie welke verklaring opstelt: voor een onderdeel geen, voor een niet voltooide machine een inbouwverklaring.
De definities van machine, niet voltooide machine en fabrikant; wie een machine voor eigen gebruik vervaardigt en in bedrijf stelt, geldt ook als fabrikant.1
Wat verandert er op 20 januari 2027, en wat niet
Wat blijft: de fabrikant beoordeelt de risico's van zijn machine, ontwerpt en bouwt volgens de essentiële eisen, legt een technisch dossier aan, stelt een verklaring van overeenstemming op (onder de richtlijn de EG-verklaring van overeenstemming, onder de verordening de EU-conformiteitsverklaring), brengt de CE-markering aan en levert een gebruiksaanwijzing mee. Dossier en verklaring bewaart hij ten minste tien jaar. Voor een niet voltooide machine stelt hij een inbouwverklaring (onder de verordening: EU-inbouwverklaring) en een montagehandleiding op in plaats van een verklaring van overeenstemming.
- Verordening in plaats van richtlijn. De tekst geldt rechtstreeks, zonder omzetting in nationale wetten. De essentiële eisen staan nu in bijlage III, het technisch dossier in bijlage IV en de verklaring in bijlage V van de verordening.
- Digitaal mag. De gebruiksaanwijzing en de EU-conformiteitsverklaring mogen digitaal worden verstrekt; wie bij de aankoop om papier vraagt, krijgt de gebruiksaanwijzing binnen een maand kosteloos op papier.
- Wie ingrijpend wijzigt, wordt fabrikant. Verandert iemand een machine na levering zo dat er een nieuw gevaar ontstaat of een risico groter wordt — een extra afscherming of beveiliging nodig, of extra maatregelen voor de stabiliteit of de sterkte — dan is dat een substantiële wijziging en draagt hij de plichten van de fabrikant voor die machine.
- Strengere beoordeling voor de zwaarste categorieën. Voor de machines en veiligheidscomponenten in bijlage I, deel A, is een beoordeling door een aangemelde instantie altijd verplicht; voor deel B alleen als de fabrikant niet volledig volgens geharmoniseerde normen werkt. Voor alle andere machines blijft de fabrikant zelf beoordelen.
- Overgang. Machines die vóór 20 januari 2027 volgens de richtlijn in de handel zijn gebracht, mogen daarna verder worden aangeboden en gebruikt. Beslissend is niet de leverdatum, maar het moment waarop elke machine afzonderlijk voor het eerst in de handel wordt gebracht of in bedrijf wordt gesteld. Een machine die een handelaar vóór die datum al van de fabrikant had afgenomen, mag hij daarna gewoon verkopen. Wat de fabrikant vanaf die datum voor het eerst in de handel brengt of in bedrijf stelt, valt onder de verordening, ook als het ontwerp ouder is.
Technische documentatie volgens bijlage IV, EU-conformiteitsverklaring volgens artikel 21 en CE-markering volgens artikel 24; bewaartermijn ten minste tien jaar; digitale gebruiksaanwijzing en verklaring; de plichten van de fabrikant bij een substantiële wijziging; de conformiteitsbeoordelingsprocedures per categorie.2
Waar uw laswerk in dit verhaal zit
Richtlijn noch verordening schrijft een lasnorm voor. Zij eisen dat de machine en haar onderdelen de belastingen aankunnen waarvoor zij zijn ontworpen, en dat de fabrikant dat in zijn technisch dossier kan laten zien. Hoe hij dat voor de lassen aantoont, kiest hij zelf; in de praktijk is dat de werkwijze van ISO 3834 met gekwalificeerde lasmethoden en lassers, een keuringsplan en een lasdossier. Een EN 1090-certificaat is daarvoor niet verplicht: EN 1090 met CE-markering geldt voor dragende staalconstructies die een bouwwerk vormen, niet voor een frame dat onderdeel is van een machine. Is uw constructie tegelijk een bouwwerk, zoals een bordes of een platform waar mensen op staan, dan kan EN 1090 daar wél voor gelden. Hoe dat uitpakt in de machinebouw, leest u op de toepassingspagina Machinebouw.
Levert u als toeleverancier een gelast frame, dan bent u geen fabrikant van de machine. De machinebouwer verklaart de conformiteit, maar hij heeft van u het bewijs nodig dat de lassen zijn gemaakt zoals afgesproken: de lasmethodebeschrijvingen, de kwalificaties van lasmethoden en lassers, de keuringsrapporten en de materiaalcertificaten. Wat hij precies wil ontvangen, hoort in uw opdrachtbevestiging te staan.
Hoe u het aanpakt
- Bepaal uw rol: fabrikant van de machine, leverancier van een onderdeel of een niet voltooide machine, of degene die een bestaande machine wijzigt.
- Haal uit de risicobeoordeling welke lassen dragend of veiligheidskritisch zijn, en leg per las vast welke lasmethodebeschrijving en welke keuring erbij hoort.
- Zorg dat lasmethoden en lassers voor dat werk zijn gekwalificeerd en dat het lasdossier meeloopt met de productie, zodat het in het technisch dossier past.
- Brengt u een machine vanaf 20 januari 2027 voor het eerst in de handel, of stelt u haar dan in bedrijf, controleer dan of uw dossier, uw verklaring en uw gebruiksaanwijzing naar de verordening verwijzen en aan de nieuwe eisen voldoen. Tot die datum werkt u volgens de richtlijn.
Zo helpen wij
Wij helpen het lastechnische deel van uw technisch dossier aantoonbaar te maken: de lasmethodebeschrijvingen, de kwalificaties van lasmethoden en lassers, het keuringsplan en een lasdossier dat meeloopt met de productie, en we lopen vooraf na wat er nog ontbreekt. De risicobeoordeling en de conformiteitsverklaring blijven uw verantwoordelijkheid als fabrikant. Hoe dat gaat, leest u op de dienstpagina's Bedrijfscertificering en Projectbegeleiding.
Bronnen
Getoetst aan Richtlijn 2006/42/EG en Verordening (EU) 2023/1230, controle november 2026, gecontroleerd door WeldingSynergy
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Laskwaliteit op orde
Uw laswerk aantoonbaar geregeld — van nulmeting tot certificaat en aansluitend onderhoud
Bedrijfscertificering: van nulmeting tot en met de audit
ISO 3834 of EN 1090 halen, of uw lasmethoden en lassers voor de PED laten goedkeuren. Wij brengen in kaart waar u staat, richten het dossier in en zitten naast u bij de audit of de goedkeuring.
Projectbegeleiding en lasinspectieProjectbegeleiding
Tijdens een project komen de lastechnische vragen op het moment dat er geen tijd voor is. Met projectbegeleiding heeft u iemand die ze beantwoordt en die bewaakt dat het dossier meegroeit met het werk.
