Lasnaad, naadvorm en lassymbolen: hoe lees ik wat de tekening van een las vraagt?
Een tekening zegt met een klein symbool wat een las moet zijn: welk soort las, hoe dik, aan welke kant en hoe de kanten zijn voorbereid.
Wie dat symbool verkeerd leest, last te weinig, te veel of op de verkeerde plek — en dat ziet de keurder pas als het werk klaar is.
Wat een lasnaad, een naadvorm en een lassymbool zijn
Een lasnaad (ook las, lasverbinding of naad; in het Engels weld of welded joint) is de verbinding tussen twee delen die aan elkaar zijn gelast. De naadvorm (ook naadvoorbereiding, lasvoorbereiding of naadgeometrie; joint preparation) is de manier waarop de kanten daarvoor zijn voorbereid: een I-naad zonder afschuining, een V-, HV-, X- of K-naad met afgeschuinde kanten, met een bepaalde openingshoek, een spleet en een staande kant. Lassymbolen (ook lastekens of lassymbolen volgens ISO 2553; welding symbols) zijn de tekens waarmee een tekening per las aangeeft welk soort las het is, de maat, de kant waaraan wordt gelast, of de las rondom of onderbroken loopt, en eventueel het proces, het kwaliteitsniveau en de keuring.
Houd twee dingen uit elkaar: de vorm van de verbinding en het soort las. De verbindingsvorm zegt hoe de delen ten opzichte van elkaar staan: in elkaars verlengde (een stompe verbinding), haaks op elkaar (een T-verbinding of een hoekverbinding) of over elkaar (een overlapverbinding). Het soort las zegt hoe de naad wordt gevuld. De twee hoofdsoorten zijn de stompe las, waarbij de naad tussen de delen over de dikte wordt gevuld, en de hoeklas, die in de hoek tussen de delen ligt. Die twee vallen niet altijd samen: een T-verbinding maakt u meestal met hoeklassen, maar zij kan ook een doorgelaste naad hebben. Een stompe las kan volledig of gedeeltelijk doorgelast zijn; dat verschil bepaalt de sterkte en de keuring. Bij een hoeklas geeft de tekening de maat als a-maat (de hoogte van de ingeschreven driehoek, de keelhoogte) of als z-maat (de beenlengte). Bij een gelijkbenige hoeklas in een haakse hoek, met een vlak lasoppervlak, is de z-maat 1,41 keer de a-maat: een a-maat van 4 mm komt dan overeen met een z-maat van ongeveer 5,7 mm. Bij een andere hoek of bij ongelijke benen gaat die omrekening niet op. Wie a en z verwisselt, last een verbinding die in de berekening niet past.
Hoe het symbool is opgebouwd
Een lassymbool volgens ISO 2553 bestaat uit een pijl die naar de las wijst, een referentielijn met het teken voor het soort las — een driehoek voor een hoeklas, een V voor een V-naad, twee streepjes voor een I-naad — en de maten en aanvullingen eromheen: de a- of z-maat vóór het teken, de lengte en de steek erna bij een onderbroken las, een cirkel bij een las rondom, een vlaggetje voor een las op de bouwplaats, en in de staart het proces, het kwaliteitsniveau of de verwijzing naar een lasmethodebeschrijving. Aan welke kant van de verbinding wordt gelast, leest u af aan de plaats van het teken. ISO 2553 kent daarvoor twee systemen, en wie ze verwisselt, last aan de verkeerde kant. In systeem A, het gangbare systeem in Europa, bestaat de referentielijn uit een doorgetrokken lijn en een streeplijn: staat het teken op de doorgetrokken lijn, dan ligt de las aan de pijlzijde, de kant waar de pijl naar wijst; staat het op de streeplijn, dan ligt de las aan de andere zijde. Bij een las die aan beide kanten gelijk is, zoals een dubbele hoeklas, vervalt de streeplijn. In systeem B is er alleen een doorgetrokken lijn: een teken onder de lijn betekent de pijlzijde, een teken boven de lijn de andere zijde. Tekeningen uit de Verenigde Staten volgen AWS A2.4, dat de kant op dezelfde manier aangeeft als systeem B. Kijk dus eerst of de referentielijn een streeplijn heeft en welk systeem de tekening noemt, en vraag het de constructeur als dat niet duidelijk is.
Waarom dit het lasbedrijf raakt
De tekening zegt wat de las moet worden; uw lasmethodebeschrijving zegt hoe u die maakt. Beide moeten bij elkaar passen: de naadvorm en de maat op de tekening moeten voorkomen in het geldigheidsgebied van een gekwalificeerde lasmethode, en de lasser moet zijn gekwalificeerd voor dat soort las en die positie. Staat op de tekening een volledig doorgelaste stompe las, dan vraagt dat een andere voorbereiding, een andere keuring en vaak onderzoek met apparatuur; een hoeklas met a-maat 4 vraagt een lasser die een hoeklas mag maken. Het kwaliteitsniveau dat het symbool noemt, komt uit ISO 5817; welk niveau wanneer, leest u in het artikel over de kwaliteitsniveaus B, C en D. Ontbreekt op de tekening de naadvorm of de maat, dan hoort u dat vóór de eerste las te vragen, niet erna.
Hoe u het aanpakt
- Loop bij de projectstart alle lassymbolen op de tekening na: soort las, maat, kant, doorlassing, kwaliteitsniveau. Vraag wat onduidelijk is aan de constructeur.
- Koppel elke las aan een lasmethodebeschrijving die de naadvorm en de maat dekt, en aan een lasser die ervoor gekwalificeerd is.
- Leg de naadvoorbereiding op de werkvloer vast — hoek, spleet, staande kant — zodat de lasser niet hoeft te gissen.
Zo helpen wij
Bij een projectstartcontrole lopen wij de tekeningen met u na en toetsen wij of uw lasmethodebeschrijvingen, kwalificaties en keuringseisen dekken wat de lassymbolen vragen; bij lasinspectie toetsen we of het werk is wat de tekening vraagt. Hoe dat gaat, leest u op de dienstpagina's Projectstartcontrole en Lasinspectie.
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Projectbegeleiding en lasinspectie
Lastechnisch toezicht tijdens het project — van startcontrole tot opleverdossier
Projectstartcontrole
Een nieuw project, een nieuwe klant, nieuwe eisen. Vóórdat de eerste las wordt gelegd, controleren wij of alles wat het project aan lastechniek vraagt er ook werkelijk is: eisen, lasmethoden, lassers en materiaal.
Projectbegeleiding en lasinspectieLasinspectie
Wilt u weten of het laswerk goed is voordat het de deur uitgaat? Een lasinspecteur kijkt mee, op de vloer en in het dossier — ook zonder lopend project, per dagdeel of dag, met een rapport voor uw klant.
