Wanneer moet een las spanningsarm gegloeid worden en wat is een warmtebehandeling?
Lassen laat spanningen achter in het werkstuk en maakt het staal naast de las harder. Meestal is dat geen probleem.
Bij dik materiaal, hoge sterkte, drukapparatuur of werk dat later wordt bewerkt, wil de norm of de opdrachtgever dat u die spanningen eruit gloeit. Dat is een warmtebehandeling, en zij verandert ook wat uw kwalificatie dekt.
Wat een warmtebehandeling en spanningsarm gloeien zijn
Een warmtebehandeling (ook gloeien of, na het lassen, warmtebehandeling na het lassen, afgekort PWHT van het Engelse post-weld heat treatment) is het gecontroleerd verwarmen van een werkstuk tot een vastgelegde temperatuur, het vasthouden van die temperatuur gedurende een vastgelegde tijd en het beheerst afkoelen, om de eigenschappen van het materiaal of de spanningen erin te veranderen. Spanningsarm gloeien (ook ontspanningsgloeien, ontspannen of stress relieving, afgekort SR) is de meest voorkomende warmtebehandeling na het lassen: het werkstuk gaat tot onder de temperatuur waarbij het staal van structuur verandert — voor ongelegeerd constructiestaal doorgaans rond 550 tot 600 °C — zodat de lasspanningen grotendeels verdwijnen en de harde zones naast de las zachter en taaier worden. Normaalgloeien en ontlaten zijn andere warmtebehandelingen, met een ander doel en een andere temperatuur.
Wanneer het nodig is
Niet bij het meeste constructiewerk: EN 1090-2 vraagt voor gewone staalconstructies geen warmtebehandeling na het lassen. Wel in vier situaties. Als de productnorm het voorschrijft — de drukapparatuurnormen stellen per materiaalgroep een dikte vast waarboven spanningsarm gloeien verplicht is. Als de opdrachtgever het eist, bijvoorbeeld voor onderdelen die na het lassen nauwkeurig worden verspaand en niet mogen kromtrekken. Als het materiaal het vraagt, zoals chroom-molybdeenstaal of dik hoogsterktestaal waarbij de hardheid naast de las te hoog blijft. En als de bedrijfsomstandigheden het vragen, zoals apparatuur die aan spanningscorrosie blootstaat. Vermoeiingsgevoelige constructies hebben er doorgaans weinig baat bij; daar helpt een goede lasvorm meer dan gloeien.
Wat het met uw kwalificatie doet
De warmtebehandeling is een essentiële variabele van de lasmethodekwalificatie: een kwalificatierapport dat zonder gloeien is beproefd, dekt geen gegloeide productie, en andersom ook niet. Wordt uw product gegloeid, dan moet het proefstuk van de lasmethodekwalificatie dezelfde behandeling hebben ondergaan, met de temperatuur en de tijd binnen de bandbreedte die op het rapport staat. Dat geldt ook voor het toevoegmateriaal: sommige lasmetalen verliezen bij gloeien taaiheid of sterkte, en de leverancier geeft daarvoor grenzen. Welke andere wijzigingen een nieuwe kwalificatie vragen, leest u in het artikel over essentiële variabelen.
Het toevoegen of weglaten van een warmtebehandeling na het lassen valt buiten het geldigheidsgebied van een kwalificatie; de temperatuur en de houdtijd van de behandeling hebben een eigen bandbreedte rond de waarden van het proefstuk.1
Hoe u het aanpakt
- Stel bij de projectstart vast of een warmtebehandeling nodig is: uit de productnorm, het contract, het materiaal of de toepassing.
- Leg de behandeling vast in een procedure — opwarmsnelheid, temperatuur, houdtijd, afkoelsnelheid, meetpunten — en zorg dat de lasmethodekwalificatie en het toevoegmateriaal haar dekken.
- Laat de behandeling registreren met een temperatuur-tijdgrafiek en bewaar die in het lasdossier; een oven of een plaatselijke behandeling met matten kan allebei, als de meting klopt.
- Keur na de behandeling, niet ervoor: de eindkeuring en het onderzoek horen op het eindproduct.
Zo helpen wij
Wij bepalen met u of een warmtebehandeling nodig is, lopen na of de lasmethodekwalificatie en de lasmethodebeschrijving haar dekken en nemen haar op in het keuringsplan en het dossier; de behandeling zelf voert u of een gespecialiseerd bedrijf uit. Hoe dat gaat, leest u op de dienstpagina's Lasmethodekwalificatie en Projectbegeleiding.
Bronnen
- Bron: ISO 15614-1, de essentiële variabelen voor de warmtebehandeling na het lassen. ↩ 1
Getoetst aan ISO 15614-1:2017+A1:2019, controle november 2026, gecontroleerd door WeldingSynergy
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasproces verbeteren
Waar tijd, materiaal en kwaliteit weglekken — van scan tot ingevoerde verbetering
Lasmethodekwalificatie
Aantonen dat uw manier van lassen een deugdelijke las oplevert: van scope tot kwalificatierapport, met een goed voorbereid en geoefend proefstuk.
Projectbegeleiding en lasinspectieProjectbegeleiding
Tijdens een project komen de lastechnische vragen op het moment dat er geen tijd voor is. Met projectbegeleiding heeft u iemand die ze beantwoordt en die bewaakt dat het dossier meegroeit met het werk.
