Hoe bereken ik de warmte-inbreng en waarom telt hij?
Warmte-inbreng is de warmte die per millimeter las in het werkstuk gaat. Hij bepaalt hoe het staal afkoelt, en daarmee sterkte, taaiheid en vervorming.
Twee lassers lassen dezelfde naad met dezelfde WPS. De een loopt vlot door, de ander laat de boog langer staan. Zelfde stroom, zelfde spanning, maar niet dezelfde las: de tweede brengt meer warmte in. Op een hoeklas in gewoon constructiestaal merkt niemand het. Op een dikke plaat met kerfslagwaarde-eisen, of op roestvast staal, wel.
De formule
De warmte-inbreng (in het Engels heat input), Q in kJ/mm, berekent u zo:
Hierin is U de boogspanning in volt, I de lasstroom in ampère, v de voortloopsnelheid in mm/min en k het thermisch rendement van het proces: ten hoogste 1 (1,0 bij onderpoederlassen, lager bij de andere processen).
Voorbeeld: MAG, 28 V, 250 A, 35 cm per minuut (350 mm/min), k = 0,8:
Dezelfde instellingen bij 25 cm per minuut: 1,34 kJ/mm. Alleen langzamer lopen, en er gaat veertig procent meer warmte in.
De warmte-inbreng wordt berekend als Q = (k × U × I × 60) / (v × 1000) in kJ/mm, met het thermisch rendement k per proces: 1,0 voor onder poeder, 0,8 voor beklede elektrode en MIG/MAG, 0,6 voor TIG en plasma.1
Waarom hij telt
- Afkoelsnelheid. Meer warmte is trager afkoelen. Bij weinig warmte koelt de zone naast de las snel af en wordt hard; dat is de weg naar waterstofscheuren in dikker of sterker staal. Bij veel warmte koelt het traag af, de korrel groeit en de taaiheid daalt; kerfslagwaarden bij lage temperatuur worden dan niet gehaald.
- Vervorming. Warmte zet uit en krimpt weer; hoe meer warmte, hoe meer trek en hoekverdraaiing.
- Roestvast staal. Te veel warmte geeft verkleuring, verlies van corrosiebestendigheid en bij duplex een verkeerde verhouding tussen de twee structuren; daar staan een boven- én een ondergrens op.
- De kwalificatie. De warmte-inbreng van het proefstuk bepaalt de grens van de lasmethodekwalificatie; erboven lassen bij kerfslagwaarde-eisen is buiten de kwalificatie. Zie het artikel over essentiële variabelen.
Bij kerfslagwaarde-eisen ligt de bovengrens van de gekwalificeerde warmte-inbreng 25 % boven de tijdens de proef toegepaste waarde; bij hardheidseisen ligt de ondergrens 25 % eronder.2
De voorwarmtemperatuur voor koolstof-mangaanstaal volgt uit de combinatie van koolstofequivalent, gecombineerde dikte, waterstofniveau en warmte-inbreng; een hogere warmte-inbreng verlaagt de benodigde voorwarmtemperatuur.3
Zo werkt u er in de praktijk mee
- Zet op de WPS niet alleen stroom en spanning, maar ook de voortloopsnelheid, of de warmte-inbreng zelf met een boven- en ondergrens.
- Meet de snelheid: de lengte van een rups en de tijd op de stopwatch. Een lasser die zijn snelheid kent, houdt zijn warmte-inbreng in de hand.
- Gepulst lassen en moderne stroombronnen: de afgelezen stroom en spanning geven dan niet vanzelf de juiste waarde. Gebruik de gemiddelde of effectieve waarde die de norm voorschrijft, of de meting van de stroombron zelf.
- Bij een pendelende rups verandert de snelheid; reken met de werkelijke voortloop over de naadlengte.
Voor golfvormgestuurde en gepulste processen wordt de warmte-inbreng bepaald uit het momentane vermogen (het gemiddelde van U × I) of het effectieve vermogen, niet uit het product van de afgelezen gemiddelde stroom en spanning.4
Bij een lasproces-scan stellen wij vast waar de warmte-inbreng buiten de grenzen loopt, en op de WPS leggen wij waarden vast waarmee de lassers echt kunnen werken. Zie de dienstpagina's lasproces-scan en lasmethodebeschrijving.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasproces verbeteren
Waar tijd, materiaal en kwaliteit weglekken — van scan tot ingevoerde verbetering
