Wat is waterstofscheurvorming en hoe voorkom ik het?
Waterstofscheuren ontstaan uren na het lassen, in hard geworden staal naast de las, door waterstof uit vocht. Voorkomen: droog, warm en rustig lassen.
De las was goedgekeurd. Een dag later zit er een scheur onder, of in de zone ernaast. Dat is het kenmerk van waterstofscheuren (ook koudscheuren genoemd; in het Engels hydrogen cracking): ze komen later, ze zitten vaak onder het oppervlak, en ze zijn gevaarlijker dan een porie omdat ze doorgroeien onder belasting.
Hoe het werkt
Drie dingen tegelijk zijn nodig:
- Waterstof in het smeltbad, uit vocht: vochtige elektroden, condens, roest, olie, vocht in het beschermgas.
- Een harde, brosse structuur naast de las, doordat hardbaar staal met een hoog koolstofequivalent snel afkoelt.
- Spanning: de krimp van de las, inklemming, restspanning uit eerder werk.
Na het lassen trekt de waterstof naar de harde zone en naar de plekken met de meeste spanning. Zodra het staal is afgekoeld tot onder ongeveer 150 °C, komt hij er veel trager uit — bij kamertemperatuur duurt dat dagen — en intussen drukt hij de scheur open. Daarom komt de scheur pas na uren, soms na dagen, en daarom schrijven normen een wachttijd voor vóór de eindkeuring.1
Voorkomen: haal een van de drie weg
- Waterstof: waterstofarm toevoegmateriaal, zoals basische elektroden uit de droogoven; droog opgeslagen draad; een schone, droge naad; geen vocht in het gas.
- Hardheid: voorwarmen en de tussenlaagtemperatuur aanhouden, zodat het staal langzamer afkoelt; voldoende warmte-inbreng; bij dik of hardbaar staal na het lassen langzaam laten afkoelen onder een deken, of kort nawarmen zodat de waterstof kan ontsnappen.
- Spanning: een doordachte lasvolgorde, minder inklemming, geen te kleine hechtlassen, want die koelen het snelst en scheuren het eerst.
Het waterstofgehalte van het lasmetaal wordt gemeten volgens ISO 3690 en ingedeeld in de schalen A tot en met E, van meer dan 15 tot ten hoogste 3 ml per 100 g lasmetaal; de vereiste voorwarmtemperatuur daalt naarmate het waterstofgehalte lager is (schaal D of E).2
Wanneer u extra moet opletten
- Staal met kerfslagwaarde-eisen of hogere sterkte, zeker bij grotere diktes.
- Dikke platen en zware inklemming.
- Koud werk buiten: staal onder een graad of vijf, en vocht.
- Kleine hechtlassen op dik materiaal.
- Reparatielassen: veel spanning, weinig warmte-inbreng.
- Gevulde draad en beklede elektroden die open hebben gelegen.
Controle na het lassen
Wacht met de eindkeuring. Onderzoek te vroeg na het lassen vindt een scheur die er nog niet is. De uitvoeringsnorm kent daarom een wachttijd vóór aanvullend onderzoek, afhankelijk van lasgrootte, warmte-inbreng en staalsoort.
Vóór aanvullend NDO geldt een minimale wachttijd na het lassen, oplopend tot 16 of 40 uur afhankelijk van de lasgrootte, de warmte-inbreng en de staalsoort, zodat vertraagde waterstofscheuren kunnen worden gevonden.3
Bij een lasproces-scan beoordelen wij de hele keten van opslag tot afkoeling; in de lasmethodebeschrijving leggen wij voorwarmen, tussenlaagtemperatuur en waterstofklasse vast. Zie de dienstpagina's lasproces-scan en lasmethodebeschrijving.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasproces verbeteren
Waar tijd, materiaal en kwaliteit weglekken — van scan tot ingevoerde verbetering
