Wapening aan staal lassen: wanneer geldt ISO 17660 en welke kwalificaties vraagt dat?
Wapeningsstaal aan constructiestaal lassen volgt onder EN 1090-2 een eigen route: ISO 17660. Uw gewone kwalificaties dekken dat werk niet vanzelf.
Een ankerplaat met aangelaste wapeningsstaven, een instortvoorziening voor een prefab-betonelement, een stek die aan een console wordt gelast: het ziet eruit als gewoon laswerk, maar het is een ander materiaal met andere regels. Wapeningsstaal, in de normen betonstaal genoemd (ook wapening of betonijzer), is het staal dat in beton wordt gestort om het te wapenen; het is gemaakt om in beton te zitten. Wordt het toch gelast, dan wil de norm weten dat het staal lasbaar is, dat de lasser het kan en dat de methode is beproefd — op dat materiaal.
Wanneer ISO 17660 geldt
EN 1090-2 regelt het lassen van wapeningsstaal aan constructiestaal; wapening ín gewapend beton valt erbuiten, dat is de wereld van de betonnorm. Zodra een las een wapeningsstaaf met een stalen onderdeel verbindt, verwijst EN 1090-2 voor het lassen, de kwalificaties en de keuring naar de ISO 17660-reeks, de norm voor het lassen van betonstaal: deel 1 voor dragende lasverbindingen, deel 2 voor niet-dragende. Dragend of niet-dragend bepaalt de constructeur, niet de werkplaats; het bepaalt wel welke proef, welke keuring en welke eisen aan de lasser gelden. Het wapeningsstaal zelf moet lasbaar zijn volgens EN 10080 — dat leest u op het certificaat van de leverancier.
De norm bevat eisen voor het lassen van wapeningsstalen aan constructiestalen en geen eisen voor wapeningsstaal in gewapend beton; wapeningsstaal gelast aan constructiestaal moet geschikt zijn voor lassen volgens EN 10080; het lassen van wapeningsstaal aan constructiestaal moet in overeenstemming met de aanbevelingen van de ISO 17660-reeks worden uitgevoerd.1
Wat dat vraagt van lassers en lasmethoden
Drie dingen, naast wat u al heeft voor uw constructiestaal:
- Een lasserskwalificatie volgens ISO 17660. Een certificaat volgens ISO 9606 geldt voor constructiestaal; voor wapeningsstaal legt de lasser een proef af volgens ISO 17660-1 of -2, met het soort verbinding dat hij straks maakt. Welke lasser welk werk mag doen, hoort in uw kwalificatiematrix, net als de rest.
- Een lasmethode die op wapeningsstaal is beproefd. Uw kwalificatierapport volgens ISO 15614 (in vaktaal de WPQR) dekt de verbinding wapening-staal niet; EN 1090-2 laat daarvoor een lasmethodebeproeving of een lasproef vóór aanvang van de productie volgens ISO 17660 toe, alleen voor verbindingen tussen wapeningsstaal en andere stalen onderdelen. Uit die kwalificatie volgt de lasmethodebeschrijving waarmee de werkvloer werkt.
- Lascoördinatie met kennis van wapeningsstaal. De lascoördinator moet voor dit werk de technische kennis hebben die ISO 17660-1 beschrijft. Heeft uw coördinator die kennis niet, dan regelt u dat vóór het werk begint, niet erna.
Lasmethodebeproeving en lasproef vóór aanvang van de productie volgens ISO 17660-1 of -2 zijn toegelaten kwalificatiemethoden in EXC2 tot en met EXC4, uitsluitend voor verbindingen tussen wapeningsstalen en andere stalen onderdelen; lassers van wapeningsstaal moeten zijn gekwalificeerd volgens ISO 17660-1 of -2; de technische kennis van het lascoördinatiepersoneel voor het lassen van wapeningsstaal moet in overeenstemming zijn met ISO 17660-1.2
Keuring en dossier
Ook het keuren en beproeven van deze lassen loopt via ISO 17660, niet via het gewone keuringsplan voor uw staalconstructie. In het dossier staat dus naast uw gewone bewijs een eigen rij: het certificaat van het wapeningsstaal, de kwalificatie van de lasser volgens ISO 17660, de kwalificatie van de methode, de lasmethodebeschrijving en de keuringsrapporten van die lassen. Een auditor die ankerplaten in uw productie ziet, vraagt daar doorgaans naar.
Het keuren en beproeven van lassen van wapeningsstaal voor staal-betonconstructies en betonconstructies moet worden uitgevoerd volgens ISO 17660-1 of ISO 17660-2.3
Hoe u het aanpakt
- Inventariseer welke producten wapeningsstaal aan staal hebben en of de verbinding dragend of niet-dragend is; vraag het de constructeur als het niet op de tekening staat.
- Controleer of het wapeningsstaal dat u inkoopt lasbaar is volgens EN 10080 en of dat op het certificaat staat.
- Bepaal welke lassers dit werk doen en laat hen kwalificeren volgens ISO 17660; kwalificeer de lasmethode op het wapeningsstaal en leg de lasmethodebeschrijving op de vloer.
- Zorg dat uw lascoördinator de kennis voor dit werk aantoonbaar heeft, en neem de keuring volgens ISO 17660 op in uw keuringsplan.
Wij begeleiden de kwalificatie van lassers en lasmethoden langs de route van ISO 17660 als onderdeel van de lasserskwalificatie en de lasmethodekwalificatie; het examen neemt een examinerende instelling af. Hoe dat gaat, leest u op de dienstpagina's Lasserskwalificatie en Lasmethodekwalificatie.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasprocedures en lasserskwalificaties
Van scope en proefstuk tot certificaat en dossier — voor methoden én lassers
Lasserskwalificatie
Een lascertificaat dat past bij het werk dat uw lasser doet: voorbereid, geoefend en begeleid tot en met de beproeving.
Lasprocedures en lasserskwalificatiesLasmethodekwalificatie
Aantonen dat uw manier van lassen een deugdelijke las oplevert: van scope tot kwalificatierapport, met een goed voorbereid en geoefend proefstuk.
