Wat is het verschil tussen WPS, pWPS en WPQR?
Drie afkortingen, één keten: de pWPS is het voorstel, de WPQR het bewijs dat het werkt, en de WPS de lasmethodebeschrijving waarmee de lasser aan de slag gaat.
Wie voor het eerst met gekwalificeerd laswerk te maken krijgt, hoort de drie termen door elkaar, en op de vloer worden ze nogal eens verwisseld. Toch is de volgorde logisch. Als u die eenmaal ziet, weet u ook welk papier u wanneer nodig heeft en wie het hoort te maken.
Elk van de drie heeft ook een Nederlandse naam met een eigen afkorting: de pWPS is de voorlopige lasmethodebeschrijving (vLMB), de WPQR de lasmethodekwalificatie (LMK) en de WPS de lasmethodebeschrijving (LMB). In dit artikel gebruiken wij verder de Engelse afkortingen.
pWPS of vLMB: het voorstel
Een voorlopige lasmethodebeschrijving (pWPS, in het Nederlands vLMB; ook voorlopige WPS genoemd) is de eerste versie: hoe denken we deze las te gaan maken? Proces, materiaal, toevoegmateriaal, naadvorm, stroom en spanning, voorwarmen, lasvolgorde. Hij is gebaseerd op ervaring, op gegevens van de leverancier van het toevoegmateriaal en soms op een eerdere kwalificatie. Hij bewijst nog niets; hij legt vast wat er straks beproefd wordt.
WPQR of LMK: het bewijs
Met de pWPS in de hand wordt een proefstuk gelast, onder toezicht van een examinator van een examinerende instelling. Dat proefstuk wordt onderzocht: eerst van buiten, met het oog en met oppervlakte- of volumeonderzoek, daarna van binnen, met buigproeven, een trekproef, kerfslagproeven, een doorsnede onder de loep en een hardheidsmeting, afhankelijk van materiaal en norm. Zijn alle uitslagen goed, dan wordt het rapport van die proef de WPQR (Welding Procedure Qualification Record): het bewijs dat deze manier van lassen een goede las oplevert, met een geldigheidsgebied eromheen. In het Nederlands heet dat bewijs de lasmethodekwalificatie, afgekort LMK.
De kwalificatie van een lasmethode door een lasmethodebeproeving: welke proeven verplicht zijn en welke geldigheidsgebieden (materiaalgroep, dikte, proces, positie, toevoegmateriaal) uit de beproeving volgen, staan in deze norm.1
Belangrijk: een WPQR is geen instructie. Hij beschrijft wat er tijdens de proef is gedaan, in de taal van het laboratorium, en met alle waarden van dat ene proefstuk. Niemand last uit een WPQR.
WPS of LMB: de lasmethodebeschrijving
Uit de WPQR wordt de WPS afgeleid. De lasmethodebeschrijving (WPS, LMB; ook lasprocedure of lasinstructie genoemd; in het Engels Welding Procedure Specification) is de werkinstructie per verbinding: de instructie voor de lasser, binnen het geldigheidsgebied van het bewijs. Eén WPQR kan meerdere WPS'en dragen, bijvoorbeeld voor een andere dikte binnen het bereik of een andere naadvorm. De WPS is het document dat op de werkvloer hoort te liggen, niet in de kast. Wat er minimaal in moet staan, legt ISO 15609 vast (ook NEN-EN-ISO 15609-1 genoemd): de norm voor de inhoud van een lasmethodebeschrijving, met deel 1 voor booglassen.
Die norm geeft de inhoud die een lasmethodebeschrijving voor booglassen ten minste moet bevatten, en de eis dat de WPS binnen het geldigheidsgebied van de onderliggende kwalificatie blijft.2
Daar staan de begrippen pWPS, WPS en WPQR en de algemene regels voor het kwalificeren van lasmethoden, waaronder de andere kwalificatieroutes naast de lasmethodebeproeving, zoals een standaard-lasmethodebeschrijving of eerdere laservaring.3
Wie maakt wat, en wie bewaart het
- pWPS: de lascoördinator, vóór de proef.
- WPQR: de examinerende instelling stelt het rapport op; het bedrijf bewaart het zolang het ermee werkt, en meestal langer, omdat een opdrachtgever er jaren later nog om kan vragen.
- WPS: de lascoördinator, ondertekend en in beheer, met een register waarin staat welke WPS op welke WPQR steunt.
De veelgemaakte fout: een WPS die verder gaat dan zijn WPQR. Een andere staalsoort, een grotere dikte, een ander proces of een andere positie, en het bewijs is weg. De las is dan formeel ongekwalificeerd, hoe goed hij er ook uitziet. Welke wijzigingen dat zijn, noemt de norm essentiële variabelen; daarover leest u meer in het artikel over essentiële variabelen.
Het hele traject van pWPS tot en met de WPQR bereiden wij voor en begeleiden wij, met examinering door een examinerende instelling; de WPS'en schrijven wij in een vorm waar de lasser mee kan werken. Zie de dienstlijn lasprocedures en lasserskwalificaties.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasprocedures en lasserskwalificaties
Van scope en proefstuk tot certificaat en dossier — voor methoden én lassers
