Lasser, lasoperator of lasinsteller: wie is wat, en hoe kwalificeert u een lasoperator?
Een lasser maakt de las met de hand. Een lasoperator bestuurt een machine of robot die de las maakt. Een lasinsteller (weld setter) stelt die machine in.
Waar een productnorm, een regeling, een contract of uw eigen kwaliteitseisen een kwalificatie vragen, geldt voor elk van de drie een eigen norm: de lasser kwalificeert u volgens ISO 9606, de lasoperator en de lasinsteller volgens ISO 14732 (ook NEN-EN-ISO 14732 genoemd), de norm voor de kwalificatie van lasoperators en lasinstellers. Die norm beschrijft hoe de kwalificatie gaat; de plicht zelf komt uit de norm of de afspraak waaronder u werkt. Met elke robotcel, elke lastractor en elke orbitaalinstallatie komt dezelfde vraag: is het certificaat van de lasser nu ook goed voor de machine? Dit artikel legt uit wie wat is, wanneer ISO 14732 geldt, hoe de kwalificatie gaat en hoe lang zij geldig blijft.
Wie wat is
Een lasoperator (ook lasoperateur, machinelasser of robotoperator; in het Engels welding operator) is de persoon die bij gemechaniseerd of automatisch lassen de lasparameters bestuurt of bijstelt. Een lasinsteller (in het Engels weld setter; ook insteller genoemd) is de persoon die de lasinstallatie vóór het lassen instelt — de parameters invoert, het programma kiest, de installatie gereedmaakt. De lasoperatorkwalificatie (ook operatorkwalificatie, kwalificatie volgens ISO 14732 of certificaat lasoperator) is het bewijs, afgegeven door een examinator of examinerende instelling, dat een lasoperator of lasinsteller een beproefde las met een installatie kan maken en de installatie functioneel kent. Een lasser (ook handlasser genoemd; in het Engels welder) voert daarentegen de las met de hand uit, of met de hand geleid, en wordt gekwalificeerd volgens ISO 9606.
Het onderscheid zit in de installatie. Bij gemechaniseerd lassen houdt de machine de parameters vast en kan de operator tijdens het lassen bijsturen; bij automatisch lassen grijpt niemand in tijdens het proces. Wie alleen werkstukken in een mal legt en op start drukt zonder een parameter te kunnen beïnvloeden, en wie niets met de instelling van doen heeft, valt buiten de norm.
Het toepassingsgebied en de definities van gemechaniseerd en automatisch lassen, lasoperator en lasinsteller.1
Hoe de kwalificatie gaat
Er zijn twee wegen. De eerste: wie het proefstuk van een lasmethodekwalificatie last — volgens ISO 15614-1 of een ander deel van die reeks, of volgens een lasproef vóór aanvang van de productie — is daarmee tegelijk gekwalificeerd als lasoperator of lasinsteller en krijgt een eigen certificaat. De tweede: een proefstuk volgens een van de methoden van de norm, bij staal een stompe of hoeklas die wordt beproefd en beoordeeld volgens ISO 9606-1, of voor opdiklassen en pijp-pijpplaatlassen volgens de passende delen van ISO 15614. In beide gevallen hoort er een toets van de functionele kennis van de installatie bij: de operator moet laten zien dat hij de machine begrijpt, en dat wordt vastgelegd. Een toets van de lastechnische kennis beveelt de norm aan. Lasoperator en lasinsteller werken altijd volgens een werkinstructie die direct volgt uit een voorlopige of gekwalificeerde lasmethodebeschrijving.
Het geldigheidsgebied is aan de installatie gebonden. De norm behandelt gemechaniseerd en automatisch lassen daarbij apart, elk met een eigen lijst van wijzigingen die een nieuwe kwalificatie vragen; niet elke voorwaarde geldt dus voor beide. Zulke wijzigingen zijn onder meer: een andere hoofdgroep van lasprocessen (de eerste twee cijfers van het procesnummer), de overgang van direct zicht naar zicht op afstand en andersom, het weglaten van automatische naadvolging of booglengteregeling, een andere installatie als daardoor het instellen of het invoeren van parameters anders gaat, en de overgang van één snoer per zijde naar meerdere snoeren per zijde. Bij gemechaniseerd lassen horen daar ook het weglaten van een backing of van verbruikbare inzetstukken bij, en bij orbitaalapparatuur de overgang van één naar meerdere lasposities. Bij automatisch lassen geldt de overgang naar meerdere snoeren alleen voor de lasinsteller. Welke lijst voor uw installatie geldt, leest u in de norm of vraagt u aan de examinerende instelling.
Een andere variant binnen dezelfde procesgroep, bijvoorbeeld van massieve naar gevulde draad, vraagt geen nieuwe kwalificatie. Daarop zijn twee uitzonderingen: van TIG-lassen zonder toevoegmateriaal naar TIG-lassen mét toevoegmateriaal, en onderpoederlassen met band tegenover onderpoederlassen met draad. Beoordeel het geldigheidsgebied van de persoon bovendien apart van dat van de lasmethode: wat de WPS en de WPQR dekken, zegt niets over wat de kwalificatie van de operator of de insteller dekt.
De twee kwalificatiewegen, de verplichte toets van de functionele kennis, de aanbevolen kennistoets en de wijzigingen die een nieuwe kwalificatie vragen, voor gemechaniseerd en automatisch lassen apart.2
Hoe lang de kwalificatie geldig is
De kwalificatie gaat in op de dag van het proefstuk. Elke zes maanden bevestigt de verantwoordelijke voor het laswerk, de examinator of de examinerende instelling dat de operator binnen zijn geldigheidsgebied heeft gewerkt; blijft dat uit, dan vervalt de kwalificatie. Daarnaast kiest u bij afgifte een van drie verlengingswegen, en die staat op het certificaat: elke zes jaar een nieuwe proef; elke drie jaar twee productielassen uit het laatste halfjaar laten onderzoeken met radiografie, ultrasoon of destructief; of doorlopend geldig zolang aan alle voorwaarden wordt voldaan: de operator werkt bij dezelfde fabrikant, die fabrikant voldoet aantoonbaar aan ISO 3834-2 of -3 en de kwaliteit van de productielassen is gedocumenteerd. Die derde weg is niet toegestaan voor drukapparatuur in de PED-categorieën II, III en IV. Is er een concrete reden om aan het werk van een operator te twijfelen, dan wordt de kwalificatie voor dat werk ingetrokken.
De ingangsdatum, de bevestiging per zes maanden, de drie verlengingswegen, de intrekking en het certificaat.3
Zo helpen wij
Wij bepalen met u welke mensen aan uw machines en robots als lasoperator of lasinsteller gelden, en bereiden hun kwalificatie voor samen met de lasmethodekwalificatie van de installatie. Het examen neemt een examinerende instelling af. Wij geven aan wanneer de halfjaarlijkse bevestiging en de verlenging aan de orde zijn, zodat u ze in uw kwalificatiematrix kunt zetten; het bewaken blijft bij u. Hoe dat gaat, leest u op de dienstpagina's Lasserskwalificatie en Lasmethodekwalificatie.
Bronnen
Getoetst aan ISO 14732:2025, controle november 2026, gecontroleerd door WeldingSynergy
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Lasprocedures en lasserskwalificaties
Van scope en proefstuk tot certificaat en dossier — voor methoden én lassers
Lasserskwalificatie
Een lascertificaat dat past bij het werk dat uw lasser doet: voorbereid, geoefend en begeleid tot en met de beproeving.
Lasprocedures en lasserskwalificatiesLasmethodekwalificatie
Aantonen dat uw manier van lassen een deugdelijke las oplevert: van scope tot kwalificatierapport, met een goed voorbereid en geoefend proefstuk.
