Welke laskeuring is verplicht bij mijn project en wie mag die uitvoeren?
Elke las wordt bekeken, maar niet elke las wordt doorgemeten. Hoeveel er gekeurd moet worden, en door wie, volgt uit de norm en uit uw contract.
Keuring is een breed woord. Voor de een is het de blik van de voorman, voor de ander het röntgenonderzoek door een extern bureau. Beide horen erbij, maar in een andere mate. Wat u minimaal moet doen, hangt af van drie dingen: de norm waaronder u levert, het kwaliteitsniveau van de las en wat de opdrachtgever daarbovenop vraagt.
Wat de norm minimaal vraagt
Onder EN 1090-2 begint elke keuring met kijken, door iemand die weet waar hij op moet letten. Daarbovenop komt aanvullend onderzoek, en de omvang daarvan groeit met de uitvoeringsklasse.
De norm zegt het zo: alle lassen worden na het lassen — en na eventuele nabewerking — over hun hele lengte visueel gekeurd. Daarbovenop komt aanvullend niet-destructief onderzoek: voor EXC1 is dat niet vereist; voor EXC2, EXC3 en EXC4 geeft EN 1090-2 een tabel met een percentage per soort las, en de eerste naden onder een nieuwe lasmethodebeschrijving worden zwaarder gekeurd tot de kwaliteit is aangetoond.
Waartegen wordt gekeurd, hangt aan het kwaliteitsniveau van ISO 5817, en dat is aan de uitvoeringsklasse gekoppeld: EXC1 niveau D, EXC2 niveau C, EXC3 niveau B en EXC4 niveau B met aanvullende eisen (EN 1090-2, 7.6). Het niveau bepaalt wat bij de keuring wordt goedgekeurd en wat wordt afgekeurd.
Onder ISO 3834 ligt het anders. Die norm schrijft geen percentages voor, maar eist dat u vooraf vastlegt wat u keurt en hoe, en dat de uitkomsten worden bewaard. Het contract of de productnorm vult dan de omvang in.
ISO 3834-2 zegt in hoofdstuk 14 wat daarvoor nodig is: keuring en beproeving vóór, tijdens en na het lassen, uitgevoerd zoals vooraf vastgelegd, met resultaten die de fabrikant bewaart.
Wie mag keuren
Kijken mag iedereen; keuren is iets anders. Bij visuele keuring hoort iemand die de norm kent en de las kan beoordelen tegen het afgesproken niveau. Voor onderzoek met apparatuur, magnetisch, met penetrant, ultrasoon of röntgen, is een persoonscertificaat de regel.
Zo staat het ook in EN 1090-2: visuele keuring door bevoegd personeel; ander niet-destructief onderzoek door personeel dat volgens ISO 9712 is gekwalificeerd, ten minste op niveau 2 of gelijkwaardig. Hoe een visuele keuring wordt uitgevoerd — de omstandigheden, de hulpmiddelen en wat er wordt beoordeeld — staat in ISO 17637.
Twee dingen die vaak misgaan: de lasser keurt zijn eigen werk als enige controle, en de uitslag van het onderzoek verdwijnt in een map zonder dat iemand hem terugkoppelt naar de vloer. Het eerste is te weinig waar norm of contract een onafhankelijke keuring vraagt; het tweede is zonde, want een afkeur vertelt precies waar het proces bijgestuurd moet worden.
Wat de opdrachtgever erbovenop vraagt
Een opdrachtgever mag meer eisen dan de norm: honderd procent ultrasoon op alle stompe lassen, een getuige bij de keuring, een keuringsplan vooraf. Dat staat in het bestek of in de inkoopvoorwaarden. Lees die vóór u de prijs afgeeft, want extra keuring is extra tijd en meestal ook extra herstel.
Wilt u weten wat er voor uw project moet gebeuren, en wie dat mag doen? Bij de dienstlijn projectbegeleiding en lasinspectie leest u hoe wij de keuringsomvang vooraf vaststellen en de uitslagen terugvertalen naar de vloer. Het onderzoek met apparatuur zelf loopt via een externe partij, met een aparte opdracht.
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Projectbegeleiding en lasinspectie
Lastechnisch toezicht tijdens het project — van startcontrole tot opleverdossier
