Wat zijn kwaliteitsniveaus B, C en D en wie kiest ze?
Kwaliteitsniveau B, C of D zegt hoeveel onvolkomenheid een las mag hebben: B streng, D ruim. De norm of de constructeur kiest het, niet de lasser of de keurder.
Is deze las goed? Die vraag heeft geen antwoord zonder maatstaf. Een porie van een millimeter is in het ene product niets en in het andere afkeur. Die maatstaf heet het kwaliteitsniveau (in de werkplaats ook lasklasse genoemd): een letter die per soort onvolkomenheid zegt wat nog mag.
Wat de niveaus zijn
De norm voor staal, ISO 5817 (ook NEN-EN-ISO 5817 genoemd), en die voor aluminium (ISO 10042) delen onvolkomenheden in: poriën, ondersnijding, overmaat, bindingsfouten, scheuren. Per onvolkomenheid geven zij grenzen voor drie niveaus: B (hoog), C (gemiddeld) en D (matig). Scheuren zijn op geen enkel niveau toegestaan; voor de meeste andere onvolkomenheden schuift de grens per niveau op.
ISO 5817 geeft voor smeltlassen in staal, nikkel, titaan en hun legeringen per onvolkomenheid uit ISO 6520-1 de grenswaarden voor de kwaliteitsniveaus B, C en D; scheuren zijn op geen enkel niveau toegestaan.1
Wie kiest
- De productnorm. EN 1090 koppelt het niveau aan de uitvoeringsklasse: hoe hoger de klasse, hoe strenger het niveau.
- De constructeur of de opdrachtgever, in de specificatie, soms per las: vermoeiingsbelast werk streng, statisch werk gemiddeld.
- Niet de lasser en niet de keurder. Zij passen het niveau toe; zij kiezen het niet.
De acceptatiecriteria voor lasonvolkomenheden volgen uit de uitvoeringsklasse: kwaliteitsniveau D voor EXC1, C voor EXC2 met uitzonderingen per onvolkomenheid, B voor EXC3 en B met aanvullende eisen (B+) voor EXC4.2
Wat het niveau betekent voor het werk
- Keuring: het niveau bepaalt hoe streng een las wordt beoordeeld; hoeveel er wordt gekeurd en met welke methode, volgt uit de productnorm, de uitvoeringsklasse en het contract. In de praktijk gaat een hoger niveau vaak samen met meer onderzoek met apparatuur.
- Herstel: wat onder C nog mag, moet onder B eruit. Kies het niveau dus vóór het lassen, niet erna; anders slijpt u lassen weg die goed waren onder het bedoelde niveau.
- Kwalificaties: proefstukken van lassers en lasprocedures worden op het hoge niveau beoordeeld, met een uitzondering voor de overmaat.
Proefstukken voor een lasserskwalificatie en een lasmethodekwalificatie worden beoordeeld op kwaliteitsniveau B van ISO 5817, met niveau C voor te grote lasovermaat, te grote hoeklasbolling, te grote keelhoogte en te grote doorlasovermaat.3
Zo gebruikt u het
- Zet het niveau op de tekening of in het keuringsplan, per product of per las.
- Leg het uit aan de lasser: wat mag wel, wat niet, met de tabel bij de hand.
- Laat de keurder tegen datzelfde niveau keuren en het noteren in zijn rapport.
- Bij discussie met een klant is het niveau de scheidsrechter. Zonder afgesproken niveau wint degene met de hardste stem.
Bij de lasinspectie keuren wij tegen het afgesproken niveau en leggen dat vast in het rapport; bij de projectstartcontrole gaan wij na of het niveau vóór de eerste las vaststaat. Zie de dienstpagina's lasinspectie en projectstartcontrole.
Bronnen
Ziet u een fout in deze tekst? Laat het ons weten via het contactformulier.

Projectbegeleiding en lasinspectie
Lastechnisch toezicht tijdens het project — van startcontrole tot opleverdossier
